Define hakkında merak ettikleriniz

Türkiye’nin dört bir yanında, gizemli hikayeler, tılsımlar, haritalarla örülü, nesilden nesile aktarılan bir define merakı olduğu bilinir. Bu merakı besleyen şüphesiz çok fazla anlatı, dedikodu, hatta popüler kültüre de sirayet eden hayli geniş bir alan söz konusudur.

Dedektiflik filmlerinden aile melodramlarına, define hikayeleri çoğu zaman eğlenceli görünse de, gerçek hayatta karşımıza kültürel mirasın korunmasında hayli sorunlu bir konu olarak çıkıyor. Kaçak kazılar Anadolu’nun dört bir yanında arkeolojik kalıntıları, höyükleri, antik kentleri, tarihi yapıları tehdit ediyor. Ancak definecilik, yasal sınırlar içinde düzenlenmiş biçimde de karşımıza çıkabiliyor.

Reklam kodunuz buraya gelecek

Define nedir, ne ‘değildir’?

 

2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında yayınlanan Define Arama Yönetmeliği, ilgilenenlerin yasal sınırlar içinde, hangi şartlar altında ‘definecilik’ yapabileceklerini anlatır[1]. Şartları yerine getiren ve ‘Define arama ruhsatı’nı alan herkes, belirttiği alan içinde kalmak üzere, sınırlı bir süre boyunca, ‘hayallerini aramakta özgürdür’.

Meraklılarına göre bir ‘hobi’ hatta ‘spor’ olan definecilikle ilgili incelenmesi gereken en temel şey daha başlangıçta karşımıza çıkar: Define nedir? Medeni Kanunu’nun ilgili maddesinde buna hayli genel bir cevap verilir: “Bulunmalarından çok zaman önce gömülmüş veya saklanmış olduğu ve duruma göre artık malikinin bulunmadığı kesin olarak anlaşılan değerli şeyler, define sayılır.”[2]

Bu genel tanımlamanın, bu haliyle toprak altında, tarihi ve bilimsel önemi olan eserleri de kapsayabileceği ilk bakışta görülebilir. Bu nedenle, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu[3], 6’ıncı maddesinde ‘korunması gereken taşınmaz kültür ve tabiat varlıkları’nın tanımını yapar. Define Arama Yönetmeliği de ancak bu tanımın dışında kalan yerlerde define aranabileceğini belirtir.

 

Korunması gereken taşınmaz kültür ve tabiat varlıklarını kapsamını kanunda geçtiği haliyle hatırlamakta fayda var:

  1. a) Korunması gerekli tabiat varlıkları ile 19’uncu yüzyıl sonuna kadar yapılmış taşınmazlar,
  2. b) Belirlenen tarihten sonra yapılmış olup önem ve özellikleri bakımından Kültür ve Turizm Bakanlığı’nca korunmalarında gerek görülen taşınmazlar,
  3. c) Sit alanı içinde bulunan taşınmaz kültür varlıkları,
  4. d) Milli Mücadele ve Cumhuriyet’in kuruluşunda tarihi olaylara sahne olan ve Mustafa Kemal Atatürk’ün kullandığı evler.

Yukarıda sayılı alanlar, define aranacak yerlerin dışında tutulur.

Yazar: definebilgi

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.